The National Commission for Women: A strong voice for women’s safety and empowerment. : महिला सुरक्षा आणि सक्षमीकरणासाठी राष्ट्रीय महिला आयोगाचा बुलंद आवाज: विजया रहाटकर यांचे प्रशासनाला निर्देश
बुलढाणा, दि. १९ : महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि त्यांच्या सक्षमीकरणासाठी राष्ट्रीय महिला आयोगाने कंबर कसली आहे. आयोगाच्या अध्यक्षा विजया रहाटकर यांनी बुलढाणा जिल्ह्यातील प्रशासनाला कठोर निर्देश दिले आहेत की, ‘पोश’ (POSH) कायद्याची आणि महिला सुरक्षा कायद्यांची कडक अंमलबजावणी करावी. तसेच, केंद्र आणि राज्य सरकारच्या महिलाभिमुख योजनांचा लाभ प्रत्येक गरजू महिलेपर्यंत पोहोचवावा. त्यांच्या या निर्देशांमुळे महिलांच्या हक्कांचे संरक्षण आणि त्यांच्या विकासाला गती मिळेल अशी अपेक्षा आहे.
‘पोश’ कायद्याची प्रभावी अंमलबजावणी आणि अंतर्गत तक्रार समित्यांची स्थापना
जिल्हाधिकारी कार्यालयात आयोजित महिला सुरक्षा, कायदे आणि विविध कल्याणकारी योजनांच्या आढावा बैठकीत बोलताना विजया रहाटकर यांनी कामाच्या ठिकाणी महिलांचा लैंगिक छळ प्रतिबंधक कायद्याच्या (POSH Act) अंमलबजावणीवर विशेष भर दिला. त्यांनी स्पष्ट केले की, ज्या संस्था किंवा आस्थापनांमध्ये १० पेक्षा जास्त कर्मचारी कार्यरत आहेत, त्या सर्व ठिकाणी अंतर्गत तक्रार समिती (Internal Complaints Committee – ICC) स्थापन करणे बंधनकारक आहे. या समित्यांची नोंदणी ‘शी-बॉक्स’ (She-Box) पोर्टलवर करणे आवश्यक आहे. कौटुंबिक किंवा घरगुती काम करणाऱ्या महिलांच्या तक्रारींसाठी स्थानिक समित्यांनी तातडीने न्याय मिळवून द्यावा, असे निर्देशही त्यांनी दिले. या समित्यांनी तत्परतेने काम करून पीडित महिलांना न्याय मिळवून द्यावा, अशी त्यांची अपेक्षा आहे.
महिलांविरुद्धच्या गुन्हेगारीवर कठोर नियंत्रण आणि ‘दामिनी पथका’ची प्रभावी गस्त
बैठकीत महिलांविरुद्ध होणारे गुन्हे आणि जिल्ह्यातील सद्यस्थितीचा सखोल आढावा घेण्यात आला. महिलांच्या सुरक्षेसाठी कार्यरत असणाऱ्या ‘दामिनी पथका’ची गस्त अधिक प्रभावी करावी, असे निर्देश रहाटकर यांनी दिले. जिल्हा संरक्षण अधिकाऱ्यांनी महिलांच्या समस्या सोडवण्यासाठी अत्यंत तत्परतेने काम करावे. गंभीर गुन्ह्यांच्या बाबतीत पोलीस प्रशासनाने अधिक संवेदनशील राहावे आणि आपापसात समझोता करण्याच्या प्रवृत्तीवर कडक लक्ष ठेवावे, अशा सूचना त्यांनी पोलीस प्रशासनाला दिल्या. बालविवाहाचे प्रमाण पूर्णपणे शून्यावर आणण्यासाठी सर्व संबंधित विभागांनी समन्वय साधून व्यापक मोहीम राबवावी, असेही त्यांनी नमूद केले.
महिला सक्षमीकरणासाठी विविध योजनांना गती
विजया रहाटकर यांनी शासनाच्या विविध योजनांचा आढावा घेताना महत्त्वाच्या सूचना केल्या. मुलींच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी आणि त्यांच्या सक्षमीकरणासाठी जिल्ह्यातील प्रत्येक मुलीचे ‘सुकन्या समृद्धी खाते’ उघडण्यात यावे, यासाठी प्रशासनाने विशेष मोहीम हाती घ्यावी, असे त्यांनी सांगितले. तसेच, जिल्ह्यातील प्रत्येक गर्भवती महिलेला ‘मातृवंदना योजने’चा लाभ मिळेल याची दक्षता घ्यावी, जेणेकरून कोणतीही गर्भवती महिला योजनेपासून वंचित राहणार नाही. ‘माझी लाडकी बहीण’ योजनेची अंमलबजावणी प्रभावीपणे सुरू ठेवण्याचेही त्यांनी आवाहन केले.
पीडित महिलांना तातडीने मदत आणि ‘ड्रोन दीदी’ योजनेला प्रोत्साहन
अत्याचारग्रस्त व पीडित महिलांना तातडीने मदत देणाऱ्या ‘मनोधैर्य योजने’चा लाभ विनाविलंब मिळवून द्यावा, असे निर्देश त्यांनी दिले. संकटग्रस्त महिलांना एकाच छताखाली वैद्यकीय, कायदेशीर आणि मानसिक आधार देणाऱ्या ‘वन स्टॉप सेंटर’ची कार्यपद्धती अधिक सुलभ आणि गतिमान करावी. या केंद्रातील रिक्त पदांची भरती प्रक्रिया तातडीने पूर्ण करून हे केंद्र अधिक सक्षम करण्याचेही त्यांनी सांगितले. ग्रामीण भागातील महिला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होण्यासाठी ‘ड्रोन दीदी’ योजनेला अधिकाधिक प्रोत्साहन द्यावे, तसेच ‘प्रधानमंत्री आवास योजने’त महिलांच्या नावे घरकुलांचे प्रमाण वाढवून त्यांना प्राधान्याने लाभ द्यावा, असेही त्यांनी सुचवले.
संवेदनशील प्रशासन आणि महिलांच्या यशोगाथांचे प्रेरणास्थान
महिला आर्थिक विकास महामंडळ (माविम) आणि ‘उमेद’ अभियानांतर्गत महिला बचत गटांचे काम जिल्ह्यात चांगले सुरू असून, त्यांनी महिलांच्या आर्थिक प्रगतीसाठी आणखी जोमाने काम करावे, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली. “महिलांच्या तक्रारींचे निवारण करताना प्रशासनाने अधिक संवेदनशील आणि तत्पर राहिले पाहिजे. जिल्ह्यातील प्रत्येक महिलेला सुरक्षित आणि सन्मानकारक वातावरण मिळणे हा त्यांचा हक्क असून, त्यामध्ये कोणतीही हलगर्जी सहन केली जाणार नाही,” असा स्पष्ट इशारा त्यांनी दिला. तसेच, सक्षम महिलांच्या यशोगाथा समाजासमोर आणून इतर महिलांना प्रेरणा देण्याचे आवाहन राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अध्यक्षा विजया रहाटकर यांनी केले. त्यांच्या या निर्देशांमुळे बुलढाणा जिल्ह्यात महिला सुरक्षा आणि सक्षमीकरणाच्या दिशेने एक नवा अध्याय सुरू होईल अशी आशा आहे.
