The enthusiasm of Ganeshotsav, mindfulness of the rules. : गणेशोत्सवाचा उत्साह, नियमांचे भान: बुलढाणा जिल्हा प्रशासनाचा महत्त्वपूर्ण संदेश
बुलढाणा, दि. ११ : महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरेचा अविभाज्य भाग असलेला गणेशोत्सव अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपला आहे. यावर्षी १४ सप्टेंबर ते २५ ऑक्टोबर या कालावधीत साजरा होणाऱ्या या उत्सवासाठी बुलढाणा जिल्हा प्रशासनाने महत्त्वपूर्ण मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. जिल्हाधिकारी डॉ. प्रवीणकुमार देवरे यांनी मुंबई पोलीस कायदा १९५१ च्या कलम ३३, ३७ आणि ४० नुसार जाहीरनामा प्रसिद्ध केला असून, गणेशोत्सवातील मिरवणुका, मेळावे आणि अन्य कार्यक्रमांसाठी काही नियम व अटी लागू केल्या आहेत. उत्साहात साजरा होणाऱ्या या उत्सवात सार्वजनिक शांतता व सुव्यवस्था राखणे हेच या नियमांचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
परवानगीची प्रक्रिया: कायदेशीर पाऊल महत्त्वाचे
गणेशोत्सवाच्या काळात श्री गणपती स्थापनेनिमित्त किंवा विसर्जनासाठी मेळावे, पालख्या, वाद्यांसह मिरवणुका काढायच्या असल्यास, तसेच नाचगाणे किंवा कुस्त्यांचे सामने आयोजित करायचे असल्यास, संबंधित व्यक्तीला स्थानिक पोलीस ठाण्याच्या अधिकाऱ्याकडून लेखी परवानगी घेणे बंधनकारक आहे. या परवानगीशिवाय कोणत्याही प्रकारची मिरवणूक काढण्यास सक्त मनाई आहे. विशेष म्हणजे, प्रेतयात्रांना मात्र हे नियम लागू नाहीत.
परवानगीसाठी अर्ज करताना मुख्य आयोजकाचे संपूर्ण नाव, पत्ता, परवानगीचे कारण, मेळाव्याचे किंवा मिरवणुकीचे सविस्तर वर्णन, मंडळाचे नाव, मिरवणुकीचा मार्ग, तारीख आणि वेळ यांसारखी माहिती विहित नमुन्यात भरून देणे आवश्यक आहे. अर्जासोबतच, मुख्य आयोजकाने मिरवणुकीतील प्रत्येक व्यक्तीच्या शांत वर्तनाची जबाबदारी स्वतःवर घेतल्याचे लेखी आश्वासन देणे अनिवार्य आहे. तसेच, मिरवणुकीत वापरल्या जाणाऱ्या वाहनांची उप प्रादेशिक परिवहन अधिकारी, बुलढाणा यांच्याकडून तपासणी करून घेतलेले प्रमाणपत्र सादर करणे आवश्यक आहे. परवानगी मिळाल्यानंतर, मिरवणुकीदरम्यान आयोजकाकडे हा परवाना असणे आणि मागणी केल्यास तो दंडाधिकारी किंवा पोलीस अंमलदारांना दाखवणे बंधनकारक आहे.
काय करावे आणि काय करू नये: स्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे
काय करावे:
• श्री गणपती विसर्जनाच्या दिवशी मिरवणूक किंवा मेळावा रात्री १० वाजेपर्यंत, परवान्यात नमूद केलेल्या रस्त्याने आणि वेळेनुसारच काढावा. अन्य मार्गांचा वापर करण्यास किंवा वेळेचे उल्लंघन करण्यास परवानगी नाही.
• मिरवणुकीमुळे इतर मिरवणुका किंवा रहदारीस अडथळा निर्माण होणार नाही याची खबरदारी घ्यावी. अडथळा निर्माण झाल्यास मुख्य आयोजक जबाबदार धरला जाईल.
• मिरवणूक विसर्जन वेळेच्या आत पूर्ण करावी.
• कोणत्याही परिस्थितीत मिरवणूक किंवा मेळाव्याने प्रेतयात्रांना वाट मोकळी करून द्यावी.
काय करू नये:
• व्यक्ती, प्रेत किंवा त्यांच्या प्रतिमांचे सार्वजनिक जागेत प्रदर्शन करण्यास मनाई आहे.
• गणेशोत्सवाच्या काळात सभ्यता किंवा नीतिमत्तेत बिघाड होईल, कायद्याविषयी तिरस्कार निर्माण होईल किंवा विविध समुदायांमधील शांतता धोक्यात येईल असे कोणतेही कृत्य किंवा गैरवर्तन करू नये.
• जातीय तेढ, संघर्ष निर्माण होईल असे कोणतेही कृत्य, भाषण, जाहिरात, प्रदर्शन, अंगविक्षेप किंवा सोंग काढण्यास सक्त मनाई आहे.
• अश्लील शब्दांचा वापर करू नये किंवा अश्लील सोंग आणू नये.
• कोणालाही अपमानित करणारे किंवा चिडवणारे कृत्य करू नये आणि शांततेचा भंग होईल अशा घोषणा किंवा गोंधळ करू नये.
• वाद्ये, खेळ, दिंड्या, आखाडे, सोंग फलके घेऊन रस्त्याने जाताना आजूबाजूच्या रहिवाशांना त्रास होईल अशा प्रकारे थांबू नये किंवा गाणे गाऊ नये.
• जनावरांना त्रास होण्याची शक्यता असल्यास, ती जनावरे निघून जाईपर्यंत वाद्य वाजवणे तात्काळ थांबवावे.
मेळावे आणि मिरवणुकीत घ्यावयाची विशेष काळजी:
• मशिदीजवळून मिरवणूक जात असताना मशिदीसमोर न थांबता पुढे निघून जावे.
• मेळावा किंवा मिरवणूक रस्त्याने जात असताना, किंवा मुले पदे म्हणत असताना, किंवा काही काळ रस्त्यावर थांबणे आवश्यक असल्यास, मुख्य आयोजकाने वाहनांना अडथळा होणार नाही याची खात्री करावी. अडथळा निर्माण झाल्यास आयोजक जबाबदार असेल.
• मेळावा किंवा मिरवणुकीतील कोणत्याही व्यक्तीने विशेष परवानगीशिवाय अग्नीशस्त्र, मशाल, तलवार, खंजीर, कट्यार, चाकू, काठ्या, बांबू, छोटे दगड, गोफण किंवा दुखापत करू शकेल असे कोणतेही शस्त्र किंवा वस्तू सोबत बाळगू नये. असे शस्त्र किंवा वस्तू आढळल्यास त्या जप्त करून पोलिसांच्या ताब्यात देण्यात येतील.
हा जाहीरनामा तात्काळ अंमलात आला असून, संबंधितांनी त्याचे काटेकोरपणे पालन करावे, असे आवाहन जिल्हा प्रशासनाने केले आहे. या जाहीरनाम्यातील कोणत्याही अटींचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर मुंबई पोलीस कायदा १९५१ च्या कलम १३५, १५२ आणि भारतीय नागरिक न्याय संहिता २०२३ नुसार खटला भरण्यात येईल, असा इशाराही देण्यात आला आहे. गणेशोत्सवाचा आनंद द्विगुणित करण्यासाठी नियमांचे पालन करणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे.
