A unique service by the Ministry of AYUSH in Pandharpur. : आषाढी वारीत आरोग्य वारी: पंढरपुरात आयुष मंत्रालयाची अनोखी सेवा
बुलढाणा दि. 23 जुलै: आषाढी वारी म्हणजे महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक परंपरेचा अविभाज्य भाग. लाखो वारकरी विठ्ठल-रुक्मिणीच्या दर्शनासाठी पंढरपूरकडे पायी चालत येतात. या भक्तीमय प्रवासात वारकऱ्यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी केंद्रीय आयुष मंत्रालयाने एक स्तुत्य उपक्रम हाती घेतला आहे. “राष्ट्रीय आयुष वारी… विठ्ठल-रुक्मिणीच्या चरणी” या संकल्पनेतून 24 ते 26 जुलै या कालावधीत पंढरपुरात विशेष आयुष सेवा सुविधा केंद्रे उभारण्यात आली आहेत. केंद्रीय आयुष मंत्री (स्वतंत्र प्रभार) तथा आरोग्य व कुटुंब कल्याण राज्यमंत्री प्रतापराव जाधव यांच्या दूरदृष्टीने हा उपक्रम साकारला आहे.
पंतप्रधानांच्या संकल्पनेतून ग्रामीण आरोग्याला बळ
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या आयुषविषयक संकल्पनेनुसार, ग्रामीण भागांमध्ये आयुर्वेद आणि इतर आयुष उपचारपद्धतींचा प्रचार-प्रसार व्हावा, तसेच वारकऱ्यांना प्राचीन भारतीय उपचारपद्धतींचा लाभ मिळावा, हा या उपक्रमामागील मुख्य उद्देश आहे. राष्ट्रीय आयुष अभियानांतर्गत ही सेवा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे, ज्यामुळे पारंपरिक भारतीय वैद्यकशास्त्राचे महत्त्व पुन्हा एकदा अधोरेखित होत आहे.
तीन ठिकाणी आरोग्य सुविधांचा महापूर
पंढरपूर येथे तीन प्रमुख ठिकाणी ही आयुष सेवा सुविधा केंद्रे कार्यान्वित करण्यात आली आहेत:
1. तीन रस्ता महाआरोग्य शिबिर: येथे वारकऱ्यांसाठी सर्वसमावेशक आरोग्य तपासणी आणि उपचार उपलब्ध असतील.
2. चंद्रभागा तीरावरील आरोग्य केंद्र (वाळवंट): चंद्रभागा नदीच्या पवित्र तीरावर, जिथे वारकरी मोठ्या संख्येने थांबतात, तिथे हे केंद्र उभारले आहे.
3. 65 एकर परिसरातील आरोग्य केंद्र: विशाल 65 एकर परिसरात वारकऱ्यांच्या सोयीसाठी हे केंद्र सज्ज आहे.
या केंद्रांवर आयुर्वेद व होमिओपॅथी औषधांचे मोफत वाटप, योगविषयक मार्गदर्शन, स्नेहन-स्वेदन (वाफ उपचार), वारकऱ्यांसाठी तेल मालिश, विद्धकर्म, अग्निकर्म आणि चरण सेवा यांसारख्या पारंपरिक उपचारपद्धती उपलब्ध असतील. याव्यतिरिक्त, आयुषविषयक माहितीपर (IEC) प्रदर्शनाचीही व्यवस्था करण्यात आली आहे, ज्यामुळे वारकऱ्यांना आयुष उपचारपद्धतींबद्दल अधिक माहिती मिळेल.
आरोग्य सेवेसाठी डॉक्टर्स आणि विद्यार्थ्यांचा सहभाग
या महत्त्वपूर्ण उपक्रमासाठी आयुष विभागातील वैद्यकीय अधिकारी, वैद्यकीय महाविद्यालयांतील प्राध्यापक, डॉक्टर आणि इंटर्न यांचा सक्रिय सहभाग आहे. सोलापूर जिल्ह्यातील 28 आयुर्वेद व होमिओपॅथी महाविद्यालयांतील डॉक्टर आणि विद्यार्थीही या आरोग्य सेवेत आपले योगदान देणार आहेत. नेचरफिट संस्थेच्या वतीने औषध वाटपाची जबाबदारी सांभाळली जात आहे.
तयारीचा आढावा आणि व्यवस्थेची पाहणी
या उपक्रमाच्या तयारीचा आढावा घेण्यासाठी 23 जुलै रोजी पंढरपूर येथील ग्रामीण रुग्णालयात एक महत्त्वपूर्ण बैठक पार पडली. या बैठकीला आरोग्य उपसंचालक डॉ. भगवान पवार, आयुष मंत्रालयाचे नियुक्त नोडल अधिकारी चंद्रकांत काटकर, युवराज वाघ, जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. वर्षा डोईफोडे, जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. सतीश कोपुरवाड, अतिरिक्त जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. नंदकिशोर घाडगे आणि आयुष नोडल अधिकारी डॉ. हर्षल जाधव उपस्थित होते. बैठकीनंतर, या अधिकाऱ्यांनी आयुष सेवा सुविधा केंद्रांना भेट देऊन तेथील व्यवस्थेची सखोल पाहणी केली.
या उपक्रमामुळे आषाढी वारीसाठी पंढरपुरात येणाऱ्या लाखो वारकऱ्यांना मोफत, सुलभ आणि दर्जेदार आयुष आरोग्य सेवा उपलब्ध होणार आहे. त्याचबरोबर, भारतीय पारंपरिक उपचारपद्धतींचा व्यापक प्रसार करण्यासही यातून मोठी चालना मिळणार आहे, ज्यामुळे आरोग्य आणि अध्यात्म यांचा सुंदर संगम या वारीत अनुभवायला मिळेल.
