The Crumbling of History and the Plight of Merchants : इतिहासाची पडझड आणि व्यापाऱ्यांची व्यथा : मलकापूर पांग्रा
मलकापूर पांग्रा : बुलढाणा जिल्ह्यातील मलकापूर पांग्रा येथील आठवडी बाजाराला एक वेगळाच इतिहास आहे. सुमारे ८० ते ९० वर्षांपूर्वीचे, इंग्रजकालीन बांधकाम असलेले व्यापारी शेड हे या बाजाराचे एक अविभाज्य अंग होते. परंतु, काळाच्या ओघात जीर्ण झालेल्या या शेडने अखेर सततच्या पावसामुळे आपली ऐतिहासिक ओळख गमावली. ही केवळ एका जुन्या इमारतीची पडझड नसून, अनेक व्यापाऱ्यांच्या उदरनिर्वाहावर आलेले संकट आहे, ज्यांना आता भर पावसात उघड्यावर व्यवसाय करण्याची वेळ आली आहे.
जीर्ण अवस्थेतील धोका आणि प्रशासनाची अनास्था
हे शेड दोन्ही बाजूंनी प्रत्येकी ३२, अशा एकूण ६४ पत्र्यांच्या आधारावर उभे होते. अनेक वर्षांपासून ते जीर्ण अवस्थेत होते आणि त्याच्या धोकादायक स्थितीबद्दल प्रशासनाला वारंवार सूचित करण्यात आले होते. मात्र, याकडे दुर्लक्ष झाल्याने आणि ठोस उपाययोजना न केल्याने, मुसळधार पावसामुळे ते जमीनदोस्त झाले. सुदैवाने, या दुर्घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, ही एक दिलासादायक बाब आहे. परंतु, या घटनेने प्रशासनाच्या अनास्थेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे.
व्यापाऱ्यांची मागणी आणि बाजाराचे महत्त्व
मलकापूर पांग्रा येथील आठवडी बाजार हा केवळ स्थानिक लोकांसाठीच नव्हे, तर जालना जिल्ह्यातील जाफराबाद, मंठा, वाशिम जिल्ह्यातील रिसोड, लोणार, मेहकर, देऊळगाव राजा, चिखली अशा अनेक शहरांतील नागरिक आणि व्यापाऱ्यांसाठी एक महत्त्वाचे केंद्र आहे. दर आठवड्याला गुरुवारी भरणाऱ्या या बाजारात लाखो रुपयांची उलाढाल होते. या बाजाराच्या लिलावातून ग्रामपंचायतीलाही लाखो रुपयांचे उत्पन्न मिळते. त्यामुळे, कोसळलेल्या शेडची तातडीने दुरुस्ती करून नवीन शेड उभारण्याची, तसेच स्वच्छतागृहे, पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था आणि इतर मूलभूत सुविधा पुरवण्याची मागणी व्यापारी वर्गाकडून जोर धरत आहे.
पुढील वाटचाल आणि अपेक्षा
ग्रामविकास अधिकारी उद्धव गायकवाड यांनी कोसळलेल्या शेडचा पंचनामा केला असून, साहित्य जिल्हा परिषद शाळेच्या इमारतीत सुरक्षित ठेवण्यात आले आहे. ही एक तात्पुरती व्यवस्था असली तरी, व्यापाऱ्यांच्या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी आणि या ऐतिहासिक बाजाराला पुन्हा नवसंजीवनी देण्यासाठी तातडीने पावले उचलणे आवश्यक आहे. केवळ जुन्या शेडची पुनर्बांधणीच नव्हे, तर भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी योग्य नियोजन आणि दूरदृष्टीची गरज आहे. मलकापूर पांग्रा येथील हा आठवडी बाजार केवळ एक खरेदी-विक्रीचे ठिकाण नसून, तो या परिसराच्या अर्थव्यवस्थेचा आणि सामाजिक जीवनाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. त्यामुळे, या बाजाराच्या विकासाकडे आणि व्यापाऱ्यांच्या हिताकडे लक्ष देणे हे प्रशासनाचे कर्तव्य आहे.
